Leergang Auditen van Gedrag en Cultuur

3,5-daagse leergang voor internal auditors

Gedrag en cultuur bepalen in hoge mate hoe processen werkelijk functioneren. Je kunt beheersmaatregelen tot in detail auditen, maar zonder het juiste gedrag en een passende cultuur blijft de beheersing kwetsbaar. Juist daar ligt een belangrijke opgave voor internal auditors, namelijk het zichtbaar maken hoe mensen in de praktijk handelen, samenwerken, besluiten nemen en omgaan met risico’s.

Met de leergang ‘Het auditen van gedrag en cultuur’ leer je hoe je gedrags- en cultuurvraagstukken professioneel en praktisch onderzoekt. Je doet kennis op diverse mogelijkheden om gedrag en cultuur te onderzoeken en welke vorm in welke situaties het meest passend zijn. Je maakt kennis met de Topical Requirement Organizational Behavior, leert de IIA IPPA-toolbox toe te passen en een diepgaande behavioral audit uit te voeren. Daarbij oefen je intensief met op gedrag en cultuur gerichte gespreks- en observatietechnieken en leert bevindingen overtuigend te rapporteren. Zo vergroot je jouw vermogen om vast te stellen wat er goed en misgaat, maar bovenal ook waarom dat gebeurt.

Waarom deze leergang?

In het internal auditvak groeit de aandacht voor gedrag en cultuur al jaren. We weten immers dat gedrag dat niet aansluit op strategie, normen en afspraken direct kan leiden tot ongewenste uitkomsten, en dat internal auditors deze factoren daarom net zo serieus moeten beoordelen als andere risicodomeinen. Omgekeerd is de cultuur vaak een bepalende factor in zeer succesvolle organisaties. Voor het IIA was dat aanleiding de Topical Requirement Organizational Behavior op te stellen. Tegelijkertijd blijkt het in de praktijk lastig om deze factoren te onderzoeken, te analyseren en er overtuigend over te rapporteren.

Gedrag is namelijk contextafhankelijk, vaak moeilijk direct meetbaar en vraagt daarom om een gestructureerde aanpak met inhoudelijke handvatten en technieken om cultuur en gedrag betrouwbaar te onderzoeken en te relateren aan de doelen en risico’s van de organisatie en haar processen. Precies dat staat in deze leergang centraal.

Voor wie?

Deze leergang is ontwikkeld voor internal auditors die gedrag en cultuur willen onderzoeken. Met name geschikt voor audit professionals die verdieping zoeken en hun vakmanschap willen versterken met methoden om gedrag en cultuur systematisch en professioneel te onderzoeken.

Wat leer je?

Na afloop van deze training kan je:

• gedrag en cultuur doelgericht betrekken in audits en onderzoeken;
• een bij de situatie passende onderzoeksvorm selecteren;
• gedragsrisico’s en cultuurpatronen herkennen in relatie tot de beheersing van doelen en risico’s;
• de IPPA-toolbox gericht inzetten binnen jouw auditpraktijk;
• direct aan de slag met de uitvoering van een Behavioral Audit 2.0;
• verdiepende gesprekken voeren gericht op cultuur en gedrag zonder te sturen of te snel te interpreteren;
• observaties, signalen en uitspraken vertalen naar onderbouwde auditbevindingen; en
• bevindingen over gedrag en cultuur scherp, navolgbaar en impactvol rapporteren.

Programmaoverzicht

Dag 1 Een overview van behoeften en onderzoeken
+ Integrated People-Process Auditing (IPPA): mens en proces in samenhang auditen 

De eerste dag legt het inhoudelijke fundament. Je verkent waarom gedrag en cultuur een wezenlijk onderdeel zijn van risicobeheersing, en waarom traditionele audits vaak onvoldoende zicht geven op wat er in de praktijk werkelijk speelt. 

Je leert verschillende onderzoeksmogelijkheden, hun toegevoegde waarde én beperkingen.

Op dag 1 staat Integrated People-Process Auditing (IPPA) centraal. IPPA beoogt gedrag mee te nemen in de reguliere audits; het is een krachtige toolbox waarmee auditors gedrag systematisch kunnen onderzoeken, in samenhang met de ’hardere’ beheersmaatregelen. Daarmee kan je duiden hoe mensen in de dagelijkse praktijk werkelijk handelen, samenwerken en besluiten nemen.

Je leert hoe de IPPA-toolbox je helpt om concrete beoordelingscriteria voor het gedrag op te stellen en vraaggesprekken en gedragsobservaties te integreren tot een samenhangend beeld van het samenspel tussen mens en proces. De focus ligt op de toepassing: hoe zet je IPPA in tijdens een reguliere audit, bij het analyseren van gedragsrisico’s of bij het onderzoeken van oorzaken van geconstateerde tekortkomingen in de beheersing.

Onderwerpen op dag 1 zijn onder meer:

• de verschillende onderzoeksmogelijkheden, hun toegevoegde waarde én beperkingen bij het onderzoeken van gedrag en cultuur;
• de achtergrond en opbouw van de IPPA-toolbox;
• het verbinden van gedragsaspecten aan procesbeheersing;
• kritieke gedragsaspecten selecteren in een auditcontext;
• gebruik van interviewvragen en observatie-instrumenten;
• IPPA aan de voorkant van de audit: gedragsrisico’s bepalen; en
• IPPA aan de achterkant van de audit: oorzaken van omissies duiden.

Na deze dag begrijp je hoe je met IPPA zicht krijgt op de gedragingen die bepalen of beheersing in de praktijk werkt.

Bij de deelname aan de training is voor 2 maanden toegang tot de IPPA-toolbox inbegrepen. 

Dag 2 Behavioral Auditing 2.0: van intuïtie naar onderbouwde gedragsanalyse

Tijdens deze dag verdiep je je in de principes van Behavioral Auditing 2.0. Daarbij staat centraal dat de auditor breder kijkt dan procedurele toetsing, door te onderzoeken hoe gedrag, overtuigingen, interactiepatronen het functioneren van beheersmaatregelen beïnvloeden. Behavioral Auditing 2.0 focust zich specifiek op de vraag: is onze (beheers)cultuur in lijn met ons controlframework? Of staat het controlframework en de cultuur op gespannen voet met elkaar? Kortom, je leert kijken naar gedrag als auditobject: als een concreet en onderzoekbaar risicodomein. 

Op dag 2 komen onder meer de volgende onderwerpen aan bod:

• uit welke stappen een Behavioral audit 2.0 bestaat;
• hoe je een Behavioral Audit 2.0 uitvoert; en
• hoe AI jou veilig ontzorgt bij kwalitatieve data-analyse.

Deze dag geef je taal, kaders en scherpte om gedragsvraagstukken professioneel onderdeel te maken van jouw auditwerk.

Dag 3 Verdiepende gesprekken en achterliggende overtuigingen zichtbaar maken

Gedrag- en cultuuronderzoeken vragen om sterke gespreksvaardigheden. Daarom staat de derde dag volledig in het teken van interviewen om achterliggende overtuigingen zichtbaar te maken.

Je leert hoe je gesprekken voert die patronen, spanningen, overtuigingen en gedragsdynamieken blootleggen. Daarbij oefen je met actief luisteren, samenvatten, verdiepen en confronteren zonder te sturen. Het doel is dat je niet alleen ‘een gesprek voert’, maar een onderzoekend interview afneemt dat betrouwbare input geeft voor jouw analyse.

Onderwerpen op dag 3 zijn onder meer:

• de opbouw van een auditinterview gericht op cultuur en gedrag;
• luisteren op inhoud, emotie, spanning en incongruentie;
• omgaan met interpretatie en vooringenomenheid;
• verdiepen op gedrag, normen, interactie en besluitvorming;
• interviewen in relatie tot gedragscriteria uit IPPA.

De dag is sterk praktijkgericht. Deelnemers oefenen met realistische situaties uit de auditpraktijk en krijgen directe feedback op hun vraagstelling, houding en technieken.

Dag 4 (halve dag) Rapporteren: gedragsbevindingen scherp, geloofwaardig en bruikbaar formuleren

De laatste halve dag staat in het teken van rapporteren. Bevindingen over gedrag en cultuur zijn pas waardevol als ze helder, zorgvuldig en overtuigend worden verwoord. 

Je leert hoe je gedragsbevindingen formuleert zonder te psychologiseren, te veralgemeniseren of normatief te worden. Je oefent met het opbouwen van redeneringen: van observatie naar patroon, van patroon naar risico, en van risico naar een bevinding die relevant is voor bestuur, management en proceseigenaren. Ook is er aandacht voor taalgebruik, nuance, onderbouwing en handelingsperspectief.

Onderwerpen in dit dagdeel zijn onder meer:

• het verschil tussen observatie, interpretatie en conclusie;
• het formuleren van gedragsbevindingen met voldoende scherpte én nuance;
• het koppelen van gedrag aan risico’s, oorzaken en verbeterkansen;
• het schrijven van navolgbare en professioneel onderbouwde teksten; en
• rapporteren op een manier die herkenning en beweging creëert.

Na dit afsluitende onderdeel ben je beter in staat om ook over complexe gedrags- en cultuurvraagstukken professioneel en overtuigend te rapporteren.

Werkwijze

De training is praktijkgericht en interactief. Theorie en toepassing lopen voortdurend in elkaar over. Je werkt met voorbeelden uit de auditpraktijk, oefent met casuïstiek en vertaalt de aangereikte inzichten direct naar jouw eigen werkcontext. 

Resultaat voor jouw praktijk

Na deze 3,5-daagse leergang beschik je over een stevig fundament om gedrag en cultuur professioneel onderdeel te maken van jouw auditpraktijk. Je bent beter in staat om:

• gedrags- en cultuurpatronen te herkennen die de beheersing beïnvloeden;
• auditbevindingen te verdiepen met inzicht in cultuuroorzaken en organisatiecontext;
• het gesprek met management en stakeholders op een hoger niveau te voeren; en
• met meer impact te rapporteren over wat er werkelijk speelt in de organisatie.

Het auditen van gedrag en cultuur helpt je om verder te kijken dan processen en beheersmaatregelen. Je leert hoe je gedrag en cultuur zichtbaar, bespreekbaar en auditbaar maakt. Professioneel, onderbouwd en direct toepasbaar in jouw eigen praktijk. Daarmee vergroot je jouw vakmanschap, als ook de impact van jouw audits.