Terugblik Dag van het Waterschap & Internal Audit 2026

Hoe is internal audit binnen jouw waterschap georganiseerd? En wie is eigenlijk verantwoordelijk voor welke risico's? Het zijn vragen die op 27 oktober volop werden besproken tijdens de eerste Dag van het Waterschap & Internal Audit. Ruim 50 professionals uit de waterschapssector gingen bij IIA Nederland in Breukelen met elkaar in gesprek. Wat al snel duidelijk werd, is dat waterschappen vaak met dezelfde vraagstukken te maken hebben, maar daar verschillende oplossingen voor kiezen.

De bijeenkomst werd voor het eerst georganiseerd door IIA Nederland, samen met kennispartner InAudit. Onder begeleiding van dagvoorzitters Danny Francken en Sandra Gerssen-de Groot kregen deelnemers niet alleen nieuwe inzichten aangereikt, maar gingen ze vooral zelf aan de slag. Na iedere inhoudelijke inleiding volgden gesprekken aan tafel, waarin ervaringen, dilemma's en verschillende werkwijzen werden besproken.

Gedrag laat zich niet altijd vangen in regels

Hoeveel invloed heeft organisatiecultuur op het beheersen van risico's? Met die vraag nam Wies Blom, Audit Manager bij PGGM, de deelnemers mee in de wereld van hard en soft controls.

Regels en procedures kunnen nog zo goed zijn vastgelegd, uiteindelijk bepalen mensen hoe ermee wordt omgegaan. Dat leverde interessante discussies op over openheid, aanspreekbaarheid en de ruimte om elkaar tegen te spreken. Ook de vraag of cultuur en gedrag voldoende meetbaar zijn om er als auditor een oordeel over te geven, kwam aan bod.

De gesprekken maakten duidelijk dat cultuur en gedrag niet losstaan van risicobeheersing. Ze beïnvloeden hoe beheersmaatregelen in de dagelijkse praktijk functioneren.

Dezelfde functies, andere verantwoordelijkheden

Bij de sessie over het Three Lines Model van Erik Hessels, Manager Vaktechniek bij IIA Nederland, kwamen de verschillen tussen waterschappen nadrukkelijk naar voren.

Hoe positioneer je concerncontrol, verbijzonderde interne controle (VIC) en internal audit? En wat betekent die inrichting voor de onafhankelijkheid en samenwerking tussen de verschillende functies?

Met de metafoor van een orkest liet Erik zien hoe belangrijk het samenspel tussen verschillende rollen is. Ieder instrument heeft zijn eigen functie, maar samen moeten ze één geheel vormen.

Aan de tafels bleek dat achter dezelfde functienamen soms heel verschillende verantwoordelijkheden schuilgaan. Een belangrijke les was dan ook om niet alleen naar de plek in het model te kijken, maar vooral naar de werkzaamheden en verantwoordelijkheden die daadwerkelijk worden vervuld.

Zoals een deelnemer het achteraf treffend verwoordde, hebben waterschappen vaak hetzelfde doel, maar is de inrichting verschillend.

Hoe zeker ben je van je eigen oordeel?

Ook het professionele oordeel van de auditor werd kritisch bekeken. Annemarie Wennekers liet zien hoe ons denken wordt beïnvloed door onbewuste processen, aannames en eerdere ervaringen.

Vertrouwen we als auditors voldoende op onze intuïtie? Of juist te veel? En hoe voorkomen we dat een goede relatie met de auditee ons onafhankelijke oordeel beïnvloedt?

De stellingen zorgden voor herkenning en discussie. Want ook met jarenlange ervaring blijven we gevoelig voor denkfouten en tunnelvisie. Bewustzijn van die valkuilen helpt om conclusies beter te onderbouwen en het eigen oordeel kritisch te blijven toetsen.

Weten is nog niet hetzelfde als doen

Na een dag vol gesprekken was het tijd voor een luchtige afsluiting. Ronald van de Langenberg van InAudit verzorgde de CyberEllende PubQuiz, waarin deelnemers hun kennis over informatiebeveiliging konden testen.

Met de nodige humor bracht de quiz een serieus onderwerp onder de aandacht. We weten vaak heel goed wat verstandig is, maar handelen daar niet altijd naar. Een mooie aansluiting op de eerdere gesprekken over cultuur, gedrag en risicobeheersing.

Een eerste editie die naar meer smaakt

De reacties van deelnemers laten zien dat er behoefte is aan dit soort ontmoetingen. Van de 36 respondenten beoordeelden 35 de bijeenkomst met een 4 of 5 op een schaal van 5. Alle 33 deelnemers die de vraag over aanbevelen beantwoordden, zouden de dag aanraden aan vakgenoten.

Vooral de herkenbaarheid van vraagstukken en het uitwisselen van ervaringen werden gewaardeerd. Een deelnemer vatte het mooi samen.

"Iedereen doet het echt anders, maar we kunnen elkaar toch vinden."

En dat is misschien wel de belangrijkste opbrengst van deze eerste editie. Waterschappen hoeven niet allemaal dezelfde keuzes te maken, maar kunnen veel leren van elkaars aanpak.

IIA Nederland kijkt samen met kennispartner InAudit terug op een waardevolle eerste bijeenkomst. Dank aan alle deelnemers, sprekers en betrokkenen voor hun bijdrage en openheid. De eerste ideeën voor een vervolg in 2027 zijn inmiddels gedeeld. We kijken ernaar uit om het gesprek voort te zetten!